Թեման՝<<Հալոգեններ>>

Առաջադրանք 1. Ինչու°  են  7-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին  անվանում <<հալոգեններ>>, որ° տարրերն են դրանք,ինչպիսի°  միացությունների ձևով են տարածված բնության մեջ, գրեք օրինակներ։

7-րդ խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերին անվանում են հալոգեններ, քանի որ նրանց անունը ծագում է հունարեն hals (աղ) և gennao (ծնել) բառերից, այսինքն՝ աղ առաջացնողներ։ Դրանք մետաղների հետ միանալիս առաջացնում են աղեր։ Օրինակ՝ նատրիումը և քլորը առաջացնում են կերակրի աղ։

Հալոգեններ են՝ Ֆտորը, Բրոմը, Քլորը Յոդը, Աստատը։ Հալոգենները բնության մեջ ազատ վիճակում չեն հանդիպում, քանի որ շատ ակտիվ են։ Նրանք գտնվում են միացությունների ձևով՝ հիմնականում աղերի տեսքով։

Օրինակ՝ Նատրիումի քլորիդ-կերակրի աղ, Կալիումի յոդիդ, Կալցիումի ֆտորիդ, Արծաթի բրոմիդ։

Առաջադրանք 2. Գրեք հալոգենների ատոմների բաղադրությունը, ատոմների կառուցվածքը, վալենտականությունը և օքսիդացման աստիճանը միացություններում, գրեք  նյութերի օրինակներ  և  անվանեք։

Ատոմների բաղադրությունը՝

Վալենտականություն՝
Ֆտորը ունի միայն I վալենտականություն (չի կարող ընդարձակել արտաքին շերտը)։ Մյուս հալոգենները կարող են ունենալ՝ I, III, V, VII վալենտականություններ։

Օքսիդացման աստիճան՝

Առաջադրանք  3.  Գրեք աղաթթվի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները, ինչպե՞ս են ստանում աղաթթուն  լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ, գրեք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները։

Աղաթթվի ֆիզիկական հատկություններ՝
Անգույն հեղուկ, սուր, խեղդող հոտ, օդում «ծխում» է, լավ լուծվում է ջրում։

Լաբորատորիայում աղաթթու ստանում են պինդ նատրիումի քլորիդի և խիտ ծծմբական թթվի փոխազդեցությամբ.
NaCl + H₂SO₄ → NaHSO₄ + HCl
Ազատվում է քլորաջրածին գազ, որը լուծում են ջրում՝ ստանալով աղաթթու։

Առաջադրանք 4. Աղաթթվի ո°ր աղի 0,9 %֊անոց լուծույթն է կոչվում <<ֆիզիոլոգիական լուծույթ>>։ Կատարեք հաշվարկ.  500 գ ֆիզիոլոգիական լուծույթ պատրաստելու համար քանի° գրամ աղ և ջուր  պետք է վերցնել։

0,9 %-անոց լուծույթը կոչվում է ֆիզիոլոգիական լուծույթ, եթե դա Նատրիումի քլորիդի ջրային լուծույթն է։

Առաջադրանք  5․ Ինչու° են հալոգենները համարվում կենսական տարրեր, որո°նք  են հալոգենների միացությունների դերը մարդու օրգանիզմում, պատասխանը հիմնավորեք։

Հալոգենները համարվում են կենսական տարրեր, քանի որ նրանց որոշ միացություններ անհրաժեշտ են մարդու օրգանիզմի բնական գործունեության համար։ Թեև հալոգենները ազատ վիճակում շատ ակտիվ և նույնիսկ թունավոր են, սակայն նրանց իոնները և աղերը կարևոր կենսաբանական դեր ունեն։

Առաջադրանք  6․Ո՞ր բնագավառներում են կիրառում քլորը, աղաթթուն և կերակրի աղը։

Քլորը, աղաթթուն և կերակրի աղը լայնորեն կիրառվում են տարբեր բնագավառներում։ Քլորը օգտագործվում է խմելու ջրի և լողավազանների ջրի ախտահանման համար, քանի որ ոչնչացնում է մանրէներն ու վիրուսները։ Այն կարևոր հումք է քիմիական արդյունաբերությունում՝ պլաստմասսաների, լուծիչների, ներկերի և դեղերի արտադրության մեջ, ինչպես նաև կիրառվում է թղթի և գործվածքների սպիտակեցման ժամանակ։ Հիդրոքլորաթթուն օգտագործվում է մետաղների մակերևույթը ժանգից մաքրելու, տարբեր աղեր ստանալու և օրգանական նյութերի սինթեզի համար, ինչպես նաև լաբորատոր փորձերում։ Նատրիումի քլորիդը (կերակրի աղը) կիրառվում է սննդի մեջ՝ համ տալու և պահածոյացման համար, բժշկության մեջ՝ ֆիզիոլոգիական լուծույթ պատրաստելու նպատակով, ինչպես նաև քիմիական արդյունաբերությունում՝ քլորի և այլ նյութերի ստացման համար ու ձմռանը ճանապարհների սառույցը հալեցնելու նպատակով։ Այս նյութերը մեծ նշանակություն ունեն մարդու առօրյայում և տնտեսության տարբեր ոլորտներում։

Դասագրքից կատարել 46, 51,55,58 էջերի վարժությունները։

«Непропавшие сюжеты»

рассказ

стр.67

задание на стр.71-72

ТЕСТ

. Павел Иванович Выходцев получил письмо ….
а) от старого друга
б) от своей жены, уехавшей в гости к маме
в) от незнакомой женщины с признанием в любви и приглашением на свидание

2. Когда Павел И ванович получил письмо, он ….
   а) обрадовался и сразу же решил пойти на свидание
   б) долго размыш лял и наконец решился встретиться с автором письма
   в) сразу забыл о письме
3. Выходцев пришёл к выводу, что автором письма была ….
   а) какая-нибудь вдова из дачного посёлка
   б )его жена
   в) молодая сим патичная блондинка, которую он однажды встретил на прогулке
4. Павел И ванович подумая, что ….
   а) он ещё хорош собой, поэтому его можно полюбить
   б) в него нельзя не влюбиться
   в) влюбиться можно только в молодого человека
5. Когда Павел Иванович решил пойти на свидание, он —

а) оделся кое-как
б) долго думал, как одеться
в) стал красиво одеваться

6. Уходя из дома, Павел Иванович сказал жене, что ….
   а) у него болит голова, поэтому он хочет прогуляться
   б) он идёт встретиться с её братом
   в) он хочет поспать на свежем воздухе в беседке

Ավստրալիայի աշխարհագրական դիրքը (դասագիրք 6 էջ 53-54 ) ։

Աշխարհի բնակչության թիվը և շարժը (դասագիրք 7 , էջ 105-114)։

Բնակչության վերաարտադրությունը և ժողովրդական քաղաքականություն (դասագիրք 7 , էջ 105-114)։

Բնակչության տեղաբաշխում միգրացիաներ (դասագիրք 7 , էջ 105-114)։

Լուծե’լ նկարում պատկերված խնդիրը և գրել բլոգում։

Առաջադրանքներ գրքից

1. Ոչ, չի կարող, քանի որ շոշափողն ունենում է միայն մեկ ընդհանուր կետ, իսկ երկու կետով անցնող ուղիղը հատում է շրջանագիծը և անցնում դրա միջով:
2. Ոչ, չի կարող։
3. ա) Չունեն ընդհանուր կետ։ բ) Ունեն երկու ընդհանուր կետ։ գ) Ունեն մեկ ընդհանուր կետ։
4. 180-70/2=55^o
   Պատ․՝ 55^o:
5. 6²+8²=√100=10
6. 3√2

9․ Պատ․՝ 67^o:
10. P=PA+AO+OB+BP
P=11+3+3+11=28սմ
Պատ․՝ 28սմ։

ա) 155
բ) 244
գ) 62/64
դ) -11/3
ե)
զ)

Պատ․՝ 94,5:

ա) 14, բ) 14:

ա) -10912, բ) 1952:

ա) -341/-12
բ) 341/36
գ)

1.Ո՞ր հաջորդականությունն է կոչվում երկրաչափական պրոգրեսիա։

Երկրաչափական պրոգրեսիան ոչ զրոյական թվերի հաջորդականություն է, որտեղ յուրաքանչյուր անդամ սկսած երկրորդից ստացվում է նախորդը միևնույն հաստատուն թվով՝ հայտարարով բազմապատկելով։

2.Ի՞նչ է երկրաչափական պրոգրեսիայի հայտարարը (q) և ինչպե՞ս է այն հաշվվում  երկու հաջորդական անդամների միջոցով։

Երկրաչափական պրոգրեսիայի յուրաքանչյուր անդամ սկսած երկրորդից ստացվում է նախորդը միևնույն հաստատուն թվով՝ հայտարարով (q) բազմապատկելով։

3.Տրված է 2, 6, 18, 54, …հաջորդականությունը։ Արդյո՞ք այն երկրաչափական պրոգրեսիա է։ Եթե այո, որքա՞ն է հայտարարը։

Այո, այն երկրաչափական պրոգրեսիա է, իսկ q=3:

4.Երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 5 է, իսկ հայտարարը՝ 2։ Գտեք երկրորդ և երրորդ անդամները։

Պատ․՝ 10,20։

6.Կարո՞ղ է արդյոք երկրաչափական պրոգրեսիայի հայտարարը լինել բացասական թիվ։ Ի՞նչ տեսք կունենա այդպիսի պրոգրեսիան։

Այո, կլինի նվազող։

7.Գրեք երկրաչափական պրոգրեսիայի n-րդ անդամի հաշվման բանաձևը (bn)։

b_n= b₁.q^n-1

8.Տրված է b1 = 3 և q = 2։ Գտեք պրոգրեսիայի 5-րդ անդամը։

Պատ․՝ 48։

9. Հայտնի է, որ b1 = 1 և bn = 27։ Գտեք պրոգրեսիայի հայտարարը։

Պատ․՝ 3 կամ 27։

10.Ինչպե՞ս է պրոգրեսիայի կամայական անդամը (սկսած երկրորդից) կապված իր հարևան անդամների հետ (բնութագրիչ հատկություն)։

Ցանկացած անդամի քառակուսին սկսած երկրորդից հավասար է իր նախորդ և հաջորդ անդամների արտադրյալին. (երկրաչափական միջինն է):

11.Կարո՞ղ է արդյոք երկրաչափական պրոգրեսիայի որևէ անդամ կամ հայտարարը լինել 0։ Հիմնավորեք պատասխանը։

Այո 0,0,0,0,….,0։

12.Ի՞նչ պայմանի դեպքում b1 > 0 ունեցող երկրաչափական պրոգրեսիան կլինի նվազող։

Երբ q-ն հավասար լինի 0-1 ընկած ինտերվալում։

13. x, 10, 20, y թվերը կազմում են երկրաչափական պրոգրեսիա։ Գտեք x-ը և y-ը։

x=5

y=40

14.Որքա՞ն պետք է լինի q-ն, որպեսզի պրոգրեսիայի բոլոր անդամները լինեն միմյանց հավասար։

1

15.Ինչի՞ է հավասար b2 .b4 արտադրյալը, եթե հայտնի է b3-ի արժեքը։

b3²=b2*b4

16.Գտեք 1/2, 1/4, 1/8, … պրոգրեսիայի հայտարարը և 6-րդ անդամը։

1/2

1/64

17.Լաբորատորիայում բակտերիաների քանակը յուրաքանչյուր ժամում կրկնապատկվում է։ Եթե սկզբում կար 100 բակտերիա, որքա՞ն կլինի դրանց քանակը 5 ժամ հետո։

Պատ․՝ 1600։

18.Դուք բանկում  ներդրել եք 100,000 դրամ, և բանկը խոստանում է ամեն տարի ավելացնել ձեր գումարը 10%-ով։ Ինչի՞ հավասար կլինի ձեր գումարը 3 տարի հետո։

Պատ․՝ 133100։

19.Թենիսի գնդակը հատակին հարվածելիս ամեն անգամ հետ է թռչում իր նախորդ բարձրության ուղիղ կեսի չափով 1/2: Եթե գնդակը բաց թողնենք 16 մետր բարձրությունից, ի՞նչ բարձրության կհասնի այն 4-րդ հարվածից հետո։

Պատ․՝ 2։

20.Աշակերտը սոցիալական ցանցում տեսնում է մի նորություն և այն ուղարկում իր 3 ընկերներին։ Հաջորդ փուլում այդ 3 ընկերներից յուրաքանչյուրն ուղարկում է ևս 3 հոգու և այդպես շարունակ։ Քանի՞ մարդ կստանա այդ լուրը 4-րդ փուլում։

Պատ․՝ 81։

21.Մեքենայի գինը յուրաքանչյուր տարի նվազում է իր նախորդ տարվա գնի 20%-ի չափով։ Եթե նոր մեքենան արժե 10,000,000 դրամ, որքա՞ն կլինի դրա արժեքը 2 տարի հետո։

Պատ․՝ 6400000։

Կրթությունը միշտ կարևոր դեր է ունեցել ցանկացած անհատի զարգացման համար։ Այն նաև շատ կարևոր ազգապահպան ուժ է։ Բոլոր ժամանակաշրջաններում մարդիկ քարոզել են կրթություն։ Այդ քարոզողներից են եղել Մադրասի խմբակի անդամները և Մուրացանի <<Առաքյալը>> ստեղծագործության հերոս Կամսարյանը։

Մադրասի խմբակը հիմնադրվել է 1770-ական թվականներին Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում՝ Շահամիր Շահամիրյանի կողմից։ Խմբակի անդամներն էին՝ Շահամիրյանի երկու որդիները, Մովսես Բաղրամյանը և այլք։ Մադրասի խմբակի հիմնական նպատակը կրթության շնորհիվ ազատություն սահմանելն էր։ Նրանք քարոզում էին կրթություն և կարծում էին, որ ունենալով խելամտություն կարող են երկիրը հասցնել ազատության։ Ցավոք մի փոքր ժամանակ անց նրանք դադարեցրին իրենց գործունեությունը, առանց որևէ փոփոխություն ներմուծելու։ Նրանց պես ինչ-որ փոփոխություններ էր ցանկանում անել Մուրացանի <<Առաքյալը>> ստեղծագործության հերոս Կամսարյանը։ Նա խելացի, գեղեցիկ գաղափարներով երիտասարդ էր, ով վստահ էր, որ հենց այդպիսի գեղեցիկ գաղափարներով կարելի է գյուղի բնակիչների առօրյան։ Նա հավատում էր, որ ժաղավրդին կարող է արթնացնել իր կոչերով։ Սակայն իրականության մեջ նա բախվում է դաժան ճշմարտության։ Գյուղացիները անգրագետ էին, մռայլ և հոգսաշատ։ Նրանք պատրաստ չէին ընդունել Կամսարյանի գաղափարները։ Տեսնելով այդ ամենը տղան չկարողացավ կոտրել այդ մեծ պատնեշը և մատնվեց անհաջողության։ Նա հասկացավ թե ինչքան բարդ է պայքարել իրական կյանքում, և կարծում եմ սա Մուրացանի հիմնական ասելիքն է։ Այնուամենայնիվ տղան հասավ ինքնաճանաչման։ <<Առաքյալի>> հերոսը և Մադրասի խմբակի անդամները իրենց օրինակով ցույց են տալիս, որ միայն մտահաղացումներ ունենալը հերիք չէ, այդ ամենի համար մարդ պետք է ունենա ձգտում, ուժեղ կամք և բացի խոսքեր հայտնելուց կարողանա գործել և հասնել իր ուզածին։

Այսպիսով կարելի է անել հետևություն, որ հեռավորության վրա և պատկերացումներում ամեն բան ամբողջովին այլ է, իսկ իրական կյանքում այն չափազանց բարդ է իրագործելը։ Կարծում եմ, որ մարդ լինելով խելացի և կրթված կարող է փոխել նույնիսկ ամբողջ աշխարհը։ Բայց այնուամենայնիվ այն գաղափարը, որ կրթվելը և կրթված լինելը ամենակարևոր բաներն են, կմնա հավերժ և կուղեկցի բոլորիս։

1.Ի՞նչ է էպոսը։

Էպոսը քնարաէպիկական ժանրի ստեղծագործություն է, որը ներկայացնում է տվյալ ազգի մշակույթը և ազգային առանձնահատկությունները: Այն գրված է պատմական իրադարձությունների հիման վրա, որոնք հիմնականում պատկանում են ակունքներին ընկած նախնադարյան հասարակարգերի ընդերքին, և ժողովրդական ավանդությունների հիման վրա:

2. Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած ,,Սասնա ծռեր,, էպոսը ։ 

<<Սասնա ծռեր>> էպոսը բաղկացած է չորս ճյուղից՝ <<Սանասար և Բաղդաասար>>, <<Մեծ Մհեր>>, <<Սասունցի Դավիթ>>, <<Փոքր Մհեր>>։

3. Ներկայացրո՛ւ յուրաքանչյուր ճյուղի գլխավոր հերոսին, նրա կատարած սխրագործությունները։

Սանասարն ու Բաղդասարը Ծովինարի որդիներն էին, ովքեր մեծանում էին ոչ թե օրով այլ ժամով։ Նրանք հիմնադրեցին Սասունը։

Մհերը Սանասարի որդին է։ Նա՝ ինչպես հայրը, անմարդկային զորության տեր պատանի էր։ Ըստ ժողովրդական բանասիրության՝ Մհերը պատրաստ էր իր ամբողջ ուժն ու եռանդը ներդնել հանուն հայրենիքի և հայրենյաց ժողովրդի բարօրության։ Դրա վառ ապացույցն է երիտասարդ Մհերի և մարդակեր առյուծի մենամարտը։ Այդ առյուծը ներխուժել էր Սասնա աշխարհ և նստելով դեպի ջրհորները տանող ճանապարհին՝ ժողովրդին մատնել էր սովի։ Տեսնելով այս ամենը՝ Մհերը խիզախորեն գնում է առյուծին ընդառաջ և երկու կես անում վերջինիս։

Երրորդ ճյուղում ծնվում է էպոսի գլխավոր հերոսը՝ Դավիթը, ով Մհերի որդին էր։ Դավիթը պայքարում է արաբական բռնակալ Մսրա Մելիքի դեմ, որը ծանր հարկեր էր պարտադրում Սասունի ժողովրդին։ Նա հրաժարվում է վճարել հարկերը և կոչ է անում ժողովրդին ապստամբել։ Դավթի ամենահայտնի սխրագործությունը Մըսրա Մելիքի հետ մենամարտն է։ Նա հաղթում է նրան և ազատում Սասունը օտար լծից։

Փոքր Մհերը Սասունցի Դավթի որդին է։ Փոքր Մհերը պաշտպանում է բնակչությանը բռնակալներից ու թշնամիներից, նույնիսկ երբ ինքը դեռ փոքր է, ցուցաբերում է մեծ քաջություն։ Նա շատ անգամ մենակ կամ փոքր խմբով կռվում է ուժեղ հակառակորդների դեմ և հաղթանակ է արձանագրում իր խելքի և արագության շնորհիվ։

4. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ ունեն էպոսի գլխավոր հերոսները։ 

Էպոսի բոլոր հերոսները հսկա և կախարդական ուժի տերեր են։ Նրանք բոլորը մեծանում ենն ժամերով և վայրկյաններով, ոչ օրերով։

5. Ո՞վ է քո սիրելի հերոսը, ինչո՞ւ։ 

Իմ սիրելի հերոսը Մեծ Մհերն է։ Նա կռվեց հրեշավոր դևի հետ իր սիրելիի համար, և տարավ հզոր հաղթանակ։